Ιερό Προσκύνημα Αγίας Λυδίας Φιλιππησίας(Βαπτιστήριο Λυδίας)

Στις Κρηνίδες της Καβάλας, κοντά στην αρχαία πόλη των Φιλίππων, βρίσκεται το μοναδικό, μνημειώδες προσκύνημα της ισαποστόλου αγίας Λυδίας της Φιλιππησίας, μνημείο σύγχρονο, εμπνευσμένο από τη σημαντική παρουσία του Αποστόλου Παύλου στην περιοχή.

Σύμφωνα με τη διήγηση του Ευαγγελιστή Λουκά, ο Απόστολος Παύλος έφθασε στους Φιλίππους, τη σπουδαιότερη πόλη της περιοχής, τον χειμώνα του 49-50 μ.Χ., κατά την πρώτη περιοδεία του στην Ελλάδα. Επισκέφθηκε το μέρος όπου συγκεντρώνονταν κάθε Σάββατο οι λίγοι Ιουδαίοι, στις όχθες του ποταμού Ζυγάκτη. Εδώ, για πρώτη φορά το κήρυγμά του παρακολούθησαν και γυναίκες, ανάμεσα στις οποίες ήταν και η Λυδία από τα Θυάτειρα της Μικράς Ασίας, έμπορος πορφύρας για τη βαφή υφασμάτων. Η Λυδία ήταν η πρώτη Ελληνίδα και Ευρωπαία που βαπτίστηκε χριστιανή από τον Παύλο μαζί με την οικογένειά της και στη συνέχεια και η ίδια βοήθησε στη διάδοση του χριστιανισμού.

Σε ανάμνηση του σπουδαίου αυτού γεγονότος, ανεγέρθηκε το 1974 ο ναός-βαπτιστήριο, από τον τότε Μητροπολίτη Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου Αλέξανδρο. Τα σχέδια ήταν του αρχιτέκτονα Ιωάννη Κουμανούδη, και την εκτέλεση του έργου ανέλαβε ο αρχιτέκτων μηχανικός Χρήστος Μπάτσης. Το βαπτιστήριο έχει τη μορφή οκταγώνου. Στο κέντρο του βρίσκεται η μαρμάρινη φιάλη όπου πραγματοποιεούνται βαπτίσεις νηπίων, ενώ στις δύο πλευρές του υπάρχουν αποδυτήρια για τις βαπτίσεις ενηλίκων. Το εσωτερικό του διακοσμείται με πολλά και εντυπωσικά έργα τέχνης, ψηφιδωτά, αγιογραφίες, βιτρό, δημιουργήματα σημαντικών καλλιτεχνών, που εξιστορούν τα γεγονότα που έλαβαν χώρα κατά την παρουσία του Αποστόλου Παύλου στους Φιλίππους.

Στην όχθη του ποταμού, στο σημείο όπου σύμφωνα με την παράδοση έγινε η βάπτιση της Λυδίας, υπάρχει και υπαίθριο βαπτιστήριο, σε σχήμα σταυρού, όπως εκείνα που σώζονται στις παλιοχριστιανικές βασιλικές των Φιλίππων. Εδώ, κάθε χρόνο, στις 20 Μαΐου, ημέρα εορτασμού της μνήμης της Αγίας Λυδίας, πραγματοποιούνται βαπτίσεις ενηλίκων.

Ρωμαϊκή Οικία Αμφίπολης

Βορειότερα από την ελληνιστική οικία και δυτικά από τον παλαιοχριστιανικό περίβολο, έχει ανακαλυφθεί μεγάλη οικία πολυτελούς κατασκευής των ρωμαϊκών χρόνων (2ος-3ος αι. μ.Χ.). Ευρύχωρα δωμάτια, το μεγαλύτερο μάλλον αίθουσα συμποσίων με ημικυκλική κόγχη, κοσμούνται με ψηφιδωτά δάπεδα που φέρουν ελληνικές επιγραφές και παραστάσεις με θέματα των οποίων αντλούνται από την ελληνική μυθολογία: η αρπαγή της Ευρώπης από τον Δία μεταμορφωμένο σε ταύρο, ο Ποσειδώνας με την κόρη του Δαναού Αμυμώνη και η αρπαγή του Ύλα, συντρόφου του Ηρακλή στην Αργοναυτική εκστρατεία, από τις Νύμφες. Τα ψηφιδωτά δάπεδα εκτίθονταν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αμφίπολης.

ρωμαϊκή οικία Αμφίπολης

Ρωμαϊκή οικία Αμφίπολης

η αρπαγή του Ύλα, συντρόφου του Ηρακλή, από τις Νύμφες

ο Ποσειδώνας με την κόρη του Δαναού Αμυμώνη

Η αρπαγή της Ευρώπης από τον Δία μεταμορφωμένο σε ταύρο.

Ο Θουκυδίδης και η Αμφίπολη

Στην πολιτική ζωή της Αθήνας εμφανίζεται το 424 π.Χ. όταν εκλέχθηκε στρατηγός κατά το 8ο έτος του πελοποννησιακού πολέμου και στάλθηκε με μοίρα του Αθηναϊκού στόλου να επιβλέπει τα παράλια της Θράκης. Η πιο αξιόλογη πόλη της περιοχής ήταν η Αμφίπολη, στις εκβολές του Στρυμόνα, πολύτιμη για τους Αθηναίους λόγω της στρατηγικής της θέσης. Ο Θουκυδίδης όμως δεν πρόλαβε λόγω άπνοιας των ανέμων να σώσει την πόλη από τον Σπαρτιάτη στρατηγό Βρασίδα, ο οποίος την κατέλαβε αιφνιδιαστικά. Οι Αθηναίοι "έφεραν βαρέως" την απώλεια της Αμφίπολης και τον τιμώρησαν με εξορία για είκοσι χρόνια. Η εξορία έδωσε στον μεγάλο ιστορικό την ευκαιρία να συγκεντρώσει πληροφορίες και να παρακολουθεί τις εξελίξεις του πελοποννησιακού πολέμου. Αποτελέσματα ήταν να δώσει στην ανθρωπότητα ένα "κτήμα αιώνιο", τις "Ιστορίαι του Πελοποννησιακού Πολέμου".

Η μεγαλύτερη συγκέντρωση πολεμικών πλοίων στην Αρχαιότητα

Την άνοιξη του 334 π.Χ. έγινε η μεγαλύτερη για την εποχή εκείνη συγκέντρωση πολεμικών πλοίων στην Αμφίπολη. Τα πολεμικά πλοία έφταναν τα 160 έως και 182 σύμφωνα με άλλες πηγές και το προσωπικό που τα επάνδρωνε έφθανε τις 32.000 έως 33.000 άνδρες. Στην Αμφίπολη συναρθροίστηκαν επίσης όλα τα στρατεύματα από όλες τις ελληνικές φυλές και ξεκίνησε η εκστρατεία του Μεγάλου Αλέξανδρου προς την Ασία.

Ο ταφικός θάλαμος του Τύμβου Καστά

Ένα κατώφλι με δύο μαρμάρινα θυρόφυλλα εισάγει στον τέταρτο χώρο, του Τύμβου Καστά, στον κύριο ταφικό θάλαμο που βρέθηκε αρκετά διαταραγμένος όπου ανακαλύφθηκε μεγάλος κιβωτιόσχημος τάφος. Κατά την περίοδο που χρονολογείται το ταφικό συγκρότημα, μετά τον θάνατο του Μ. Αλέξανδρου μέχρι το τέλος του 4ου π.Χ. αι., διαδραματίζονται σπουδαία ιστορικά γεγονότα στην Αμφίπολη. Σημαντικοί στρατηγοί του Μ. Αλέξανδρου όπως ο Νέαρχος, ο Ηφαιστείων και ο Λαομέδων σχετίζονται με την περιοχή. Εδώ ο Κάσσανδρος εξορίζει και θανατώνει το 311 π.Χ. την σύζυγό του Μ. Αλέξανδρου Ρωξάνη και τον γιό του Αλέξανδρο Δ'. 

Ο Λέων της Αμφίπολης και ο Τύμβος Καστά

Ο Λέων της Αμφίπολης που σήμερα βρίσκεται δίπλα στην σύγχρονη γέφυρα του Στρυμόνα συνδέεται με το ταφικό σήμα του Τύμβου που είναι το θεμέλιο του και τοποθετείται στην κορυφή του σύμφωνα με την γεωμετρία του μνημειακού ταφικού περιβόλου. Οι απόθεση λατυπών που βρέθηκαν γύρω από το ταφικό σήμα στην κορυφή του Τύμβου Καστά δηλώνει την ύπαρξη μεγάλου μαρμάρινου μνημείου που δεν είναι άλλο από τον Λέοντα και την βάση του. Ο τύμβος και ο λέοντας είναι δύο μνημεία που συνδυάζουν αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά και η χρονολόγηση τους ανήκει στο τελευταίο τέταρτο του 4ου π.Χ. αι.

Οι Σφίγγες του Τύμβου Καστά

Στον πρώτο χώρο του τύμβου Καστά, κλίμακα με 16 σκαλοπάτια οδηγεί από το ύψος του περιβόλου στο πρώτο διαφραγματικό τοίχο που έχει στο υπέρθυρο του δύο ολόγλυφες ακέφαλες Σφίγγες από θασίτικο μάρμαρο των οποίων λείπουν τα ένθετα κεφάλια και φτερά. Τμήματα των μαρμάρινων φτερών καθώς και ακέραιη η κεφαλή της ανατολικής Σφίγγας βρέθηκαν εσωτερικά. Ολόκληρη η πρόσοψη του ταφικού μνημείου αποτελεί μια εξαιρετικά πρωτότυπη σύνθεση για την αντίστοιχη αρχιτεκτονική του τύπου του μακεδονικού τάφου του τελευταίου τετάρτου του 4ου π.Χ. αι. με διάκοσμο που μιμείται τον ευρύτερο μαρμάρινο περίβολο.