Η Ακρόπολη των Σερρών

Η πόλη των Σερρών υπήρξε η πιο οχυρωμένη πόλη της περιοχής λόγω της στρατηγικής γεωγραφικής της θέσης. Στα βόρεια της πόλης των Σερρών, πάνω σε λόφο γνωστό με την επωνυμία Κουλάς, βρίσκεται η αρχαία και βυζαντινή ακρόπολη. Η ακρόπολη όπως σώζεται σήμερα αποτελεί έργο των βυζαντινών χρόνων, αλλά θεμελιώθηκε πάνω σε αρχαίο φρούριο  του 7ου και  6ου π. Χ. αιώνα. Η κατασκευή της ακρόπολης χρονολογείται στον 9ο μ. Χ. αιώνα, πιθανότατα, επί Αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά και αναφέρεται σε πολλά βυζαντινά χρυσόβουλα ως «κάστρο» με γνωστότερο καστροφύλακα τον Λέοντα τον Αζανίτη. Με την πάροδο των χρόνων ολόκληρη η πόλη χαρακτηριζόταν ως «κάστρο» και οι Σερραίοι, «καστρινοί».

Η πόλη για μεγαλύτερη ασφάλεια οχυρωνόταν από τρεις σειρές με τείχη. Αν καταλαμβανόταν το πρώτο εξωτερικό τείχος της πόλης, η πόλη αμυνόταν από το δεύτερο στις παρυφές του λόφου της ακρόπολης και σε δύσκολες στιγμές κατέφευγαν στο τρίτο πάνω στην κορυφή του λόφου.

Επί Φράγκων ονομαζόταν «καστέλι» ενώ στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας μετονομάστηκε σε «Μπας Κουλέ» που σημαίνει κεφαλόπυργος. Από την τελευταία ονομασία προήλθε το σημερινό όνομα της ακρόπολης, «Κουλάς». Το τείχος της Ακροπόλεως αναφέρεται και από τον γνωστό περιηγητή Εβλιά Τσελεμπή. Ο Γάλλος καπουτσίνος μοναχός Robert de Dreux γράφει πως υπήρχαν τέσσερις πύργοι κατά μήκος του τείχους.

Μετά το 1204 η πόλη περιήλθε στην δικαιοδοσία του Φραγκικού Βασιλείου της Θράκης. Το 1206 κομμάτια από τα τείχη της πόλης και μέρος της ακρόπολης καταστράφηκε από τον Βούλγαρο τσάρο Ιωάννη Α' (Ιωαννίτσης), τον επονομαζόμενο από τους Βυζαντινούς Σκυλογιάννη.  Η ακρόπολη ανακατασκευάστηκε το 1208 και μέχρι την κατάκτηση της πόλης από τους Τούρκους το 1383 έγιναν πολλές προσθήκες από τους άρχοντες της πόλης.

Ο Πύργος του Ορέστη

Από τους τέσσερις πύργους σώζεται μόνο «ο Πύργος του Βασιλέως» στη δυτική πλευρά του τείχους. Είναι γνωστός ως «πύργος του Ορέστη» λόγω της επιγραφής που βρέθηκε εντοιχισμένη στο κάστρο. «ΠΥΡΓΟΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΟΝ ΕΚΤΙΣΕΝ ΟΡΕΣΤΗΣ». Ο Πύργος του Ορέστη σήμερα έχει ύψος περίπου 18 μέτρα αλλά υπολογίζεται ότι αρχικά και με τις επάλξεις του ότι έφτανε τα 20 μέτρα. Αυτός ο πύργος ήταν το τελευταίο σημείο άμυνας σε περίπτωση που ο εχθρός καταλάμβανε την Ακρόπολη.

Σήμερα η ακρόπολη των Σερρών αποτελεί αξιοθέατο της πόλης των Σερρών με θέα όλη την πόλη.

ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ

"Στον πατέρα μου οφείλω το ζειν, στον δάσκαλό μου το ευ ζην!"

Ο Μέγας Αλέξανδρος έμεινε στο πλάι του κορυφαίου φιλόσοφου από τα Στάγειρα, για τρία χρόνια. Στα 16 του επέστρεψε στην Πέλλα. Ο Αριστοτέλης, λέγεται, ότι πριν ο Αλέξανδρος πάρει το δρόμο της επιστροφής προς το βασίλειο του πατέρα του, του χάρισε έναν χειρόγραφο πάπυρο με την Ιλιάδα. Ο στρατηλάτης τον είχε μαζί του μέχρι την ημέρα που πέθανε.

Η επίδραση που είχε ο Αριστοτέλης στην διαμόρφωση του χαρακτήρα ήταν εμφανής και από την φράση που εικάζεται ότι ο Μέγας Αλέξανδρος έλεγε πολύ συχνά:

"Στον πατέρα μου οφείλω το ζειν, στον δάσκαλό μου το ευ ζην".

ΑΠΟ ΤΟ ΛΑΤΟΜΕΙΟ ΣΤΟΝ ΤΥΜΒΟ ΚΑΣΤΑ

Με μάρμαρο από την Αλυκή Θάσου είναι χτισμένο μεγάλο μέρος του Τύμβου Καστά. Εκτός από τις Σφίγγες και τις Καρυάτιδες, από μάρμαρο κατασκευάστηκαν τα βάθρα τους, το εσωτερικό των ταφικών θαλάμων, η θύρα του τελευταίου θαλάμου, σχεδόν τα 500 μέτρα του περιβόλου του τάφου καθώς και ο Λέοντας.

Προκαλεί θαυμασμό, όχι μόνο για την αρμονία και την αρχιτεκτονική του, αλλά ίσως -ακόμα περισσότερο- για το πώς έφτασαν από τη Θάσο στην Αμφίπολη, την εποχή εκείνη και με τα τότε μέσα, δυόμισι χιλιάδες κυβικά μέτρα μαρμάρινων όγκων, που χρειάστηκαν για να περιφραχθεί ο μακεδονικός τύμβος.

Η Αλυκή ήταν ο βασικός τροφοδότης, με υπέροχο λευκό μάρμαρο, βασιλείων, αυτοκρατόρων, πλουσίων, από την αρχαϊκή έως τη ρωμαϊκή και πρωτοβυζαντινή περίοδο.

Εκεί ήταν το λατομείο, το μεγαλύτερο και σπουδαιότερο στη Θάσο, απ’ όπου απέκοπταν μαρμάρινους όγκους και τους τοποθετούσαν σε πλοιάρια με τη βοήθεια της μπίγας, ενός γερανού που είχαν επινοήσει για να σηκώνουν το βαρύτατο φορτίο.

Τα πλοία πλεύριζαν την άκρη του λατομείου και έδεναν τους κάβους στις δέστρες, μεγάλες τρύπες που είχαν ανοίξει για τον σκοπό αυτό, αλλά και για να συγκρατούν τις ανυψωτικές μηχανές σε μη αποκολλημένα μάρμαρα.

Με ειδικά «τύμπανα» (τροχαλίες), ρυμουλκούσαν από τις πλαγιές τους τεράστιες όγκους και τους κατέβαζαν στον πυθμένα του λατομείου, όπου αναλάμβαναν δουλειά οι γερανοί.

Η ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ "ΠΛΥΝΤΗΡΙΩΝ" ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Σχετική με τα αρχαία Θεοφάνεια είναι η εορτή των Πλυντηρίων. Οι κάτοικοι κουβαλούσαν τα αγάλματα των Θεών και τα ιερά σκεύη και τα έπλεναν στον κοντινότερο ποταμό ή λίμνη. Γινόταν δηλαδή μία καθαρτήριος τελετή.

ΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΗΤΑΝ Η ΤΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΛΟΥΤΡΟΥ ΤΟΥ ΞΟΑΝΟΥ ΤΗΣ ΘΕΑΣ ΑΘΗΝΑΣ.

Η διεξαγωγή των τελετών αυτών γίνονταν, κατά τους Αρχαίους συγγραφείς και τις επιγραφές, ως εξής: Κατ’ αρχάς καθαρίζονταν και εξαγνίζονταν ο ναός της Παλάδος Αθηνάς, στην Ακροπόλη. Κατά αυτό το χρονικό διάστημα, το Ιερό δένονταν με σχοινιά. Οι ιέρειες του ναού οι επιφορτισμένες τότε τον καθαρισμό ήταν παρθένες, οι οποίες ονομάζονταν «λουτρίδες» και «πλυντρίδες», αλλά και μία ακόμη η οποία λεγόταν «κατανίπτης», επιφορτισμένη ειδικά να επιμελείται του αγάλματος της θεάς. Και η προπαρασκευαστική αυτή εργασία αποτελούσε την εορτή των Καλλυντηρίων.

Έπειτα άρχιζε η μεγάλη ήμερα των Πλυντηρίων. Σε αυτές κύριο μέρος έπαιζαν οι λεγόμενες «Πραξιεργίδες», ιέριες οι οποίες ήταν υπεύθυνες να ετοιμάζουν το άγαλμα προς λουτρό, βγάζοντας από αυτό τα ενδύματα του και τα κοσμήματα και καλύπτοντάς το με πέπλα. Έπειτα μετά το λουτρό το στόλιζαν και πάλι όπως και πριν. Και τότε άρχιζε η πομπή, υπό την εποπτεία των «νομοφυλάκων». Το άγαλμα της θεάς μεταφερόταν επισήμως προς την θάλασσα του Φαλήρου, βαπτίζονταν τότε εντός της θαλάσσης και παρέμενε εκεί όλη την ημέρα.

Η Αμφίπολη Στους Ελληνιστικούς Χρόνους

Στην Ελληνιστική εποχή, που αρχίζει με το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου (323π.Χ.) και τελειώνει με την υποταγή της Μακεδονίας στους Ρωμαίους (168π.Χ), η Αμφίπολη παραμένει ακμαία πόλη. Πολλοί εταίροι του Μεγάλου Αλεξάνδρου επιστρέφουν εδώ μετά το τέλος της εκστρατείας στην Ασία. Νέα κτίρια χτίζονται και άλλα επισκευάζονται. Ο νέος μεγάλος ναός της Ταυροπόλου Αρτέμιδας, που είχε αρχίσει να κτίζει ο Μέγας Αλέξανδρος μετά το τέλος της εκστρατείας του στην Ασία, δεν βρέθηκε αλλά οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει άλλα σημαντικά κτίρια μέσα στην πόλη.

ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Πίσω από τα κάλαντα κρύβεται ένα αρχαίο Ελληνικό έθιμο με το όνομα Ειρεσιώνη, που αναφέρεται ήδη από τον Όμηρο, ο οποίος ευρισκόμενος στην Σάμο, σκάρωσε διάφορα τραγούδια τα οποία μαζί με μια ομάδα παιδιών τα τραγουδούσαν στα σπίτια των πλουσίων ευχόμενοι πλούτο, χαρά και ειρήνη. Συμβόλιζε την ευφορία και γονιμότητα της γης και εορτάζονταν δυο φορές το χρόνο, μια την άνοιξη με σκοπό την παράκληση των ανθρώπων προς τους θεούς κυρίως του Απόλλωνος-ήλιου και των Ωρών για προστασία της σποράς και μια το φθινόπωρο, για να τους ευχαριστήσουν για την συγκομιδή των καρπών. Ταυτόχρονα με τις ευχαριστίες προς τους θεούς, έδιναν ευχές και στους συνανθρώπους.

Τα παιδιά γύριζαν από σπίτι σε σπίτι, κρατώντας ελιάς ή δάφνης στολισμένα με μαλλί (σύμβολο υγείας και ομορφιάς) και καρπούς κάθε λογής, τραγουδώντας για καλύτερη τύχη και γονιμότητα της γης. Πολλά από τα παιδιά έφεραν τον κλάδο σπίτι τους και τον κρεμούσαν στην πόρτα όπου έμενε όλο το έτος.(κάτι που συνηθίζουμε να κάνουμε σήμερα την Πρωτομαγιά).

ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Οι αρχαίοι Έλληνες κατά την χειμερινή τροπή του ήλιου γιόρταζαν την γέννηση του Διονύσου. Ο Διόνυσος αποκαλούταν «σωτήρ» και θείο «βρέφος», το οποίο γεννήθηκε από την παρθένο Σέμελη.

Τον χειμώνα θρηνούσαν το σκοτωμό του Διονύσου από τους Τιτάνες, αλλά στις 30 Δεκεμβρίου εόρταζαν την αναγέννησή του. Οι γυναίκες-ιέρειες ανέβαιναν στην κορυφή του ιερού βουνού και κρατώντας ένα νεογέννητο βρέφος φώναζαν «ο Διόνυσος ξαναγεννήθηκε. Ο Διόνυσος ζει» , ενώ σε επιγραφή αφιερωμένη στον Διόνυσο αναγράφεται:«Εγώ είμαι που σε προστατεύω και σε οδηγώ, εγώ είμαι το ‘Αλφα και το Ωμέγα».

Αυτή η αρχαία Ελληνική γιορτή, είχε επίσης ταυτιστεί και με την γιορτή του Ηλίου, τον οποίο οι αρχαίοι λαοί είχαν θεοποιήσει. Συγκεκριμένα στους Έλληνες, είχε ταυτιστεί με τον Φωτοφόρο Απόλλωνα του Ηλίου, ο οποίος απεικονιζόταν πάνω στο ιπτάμενο άρμα του να μοιράζει το φως του Ηλίου. Οι αρχαίοι λαοί αναπαριστούσαν την κίνηση του ήλιου με την ζωή ενός ανθρώπου που γεννιόταν κατά την χειμερινή τροπή του ήλιου που μεγάλωνε βαθμιαία καθώς αυξάνονταν και οι ώρες που ο ήλιος φωταγωγούσε την Γη, και πέθαινε ή ανασταίνονταν τον Μάρτιο την ημέρα της Εαρινής Ισημερίας, συμβολίζοντας με αυτόν τον τρόπο την αναγέννηση του φυτικού βασιλείου μέσα από την μήτρα της Γης. Το χειμερινό Ηλιοστάσιο 22-25 Δεκεμβρίου σημαίνει την αρχή του χειμώνα, και ο Ηλιος αρχίζει βαθμιαία να αυξάνει την ημέρα έως ότου εξισωθεί με την νύχτα, κατά την Ιση-μερία τον Μάρτιο. Τότε ο Ήλιος νικά το σκοτάδι, και έρχεται η άνοιξη, η εποχή της αναγέννησης για την φύση.